Out of Gamut (kleurtoon)

Color, gamut en gamut warning, soft proofing, Profiles; verschillende woorden die rondom het kleurverhaal nodig zijn te weten.

Het allerbelangrijkste is het dat je de kleurinstellingen van al je software goed instelt.

Bij Edit > colorsettings (op de Mac) Er zijn standaarden voor Europa, Japan en America.
Je hebt hierbij Web / internet (beeldscherm) en prepress (print en drukwerk) indelingen.
De RGB ruimten zijn in zoverre ik het kan zien wereldwijd gelijk:

• Adobe RGB voor drukwerk/print en 
• 'sRGB voor internet/web/beeldscherm

In de afbeelding hierboven is de kleinste ruimte 'sRGB de grotere is Adobe RGB.
Met andere woorden: een beeldscherm kan niet alle kleuren weergeven die een afbeelding bevat.

Als je op een beeldscherm een adobe RGB afbeelding bekijkt zal alles wat op de afbeelding hierboven wit is "out of gamut' zijn. Dit kun je zichtbaar maken door te 'soft proofen'. Links in het voorbeeld hieronder is de foto. Rechts zijn alle "out of gamut' gedeelten rood. (verschil tussen Adobe RGB en 'sRGB in dit geval)

Deze 'out of gamut' waarschuwing kun je krijgen door te gaan naar view >  gamut Warning.
Eerst moet je dan bij Proof Setup wel aangeven welke kleurruimte je wilt soft proofen.



Je kunt ook alle "out of gamut' kleuren selecteren bij select > color range > out of gamut.

De cmyk ruimte zijn wereldwijd wel anders; standaard staat Photoshop ingesteld op de Amerikaanse drukpers. Als je dat bij de kleurinstellingen niet verandert worden foto's die je van RGB omzet naar CMYK dus omgezet voor de Amerikaanse drukpers.

Met andere woorden: als je kiest voor image > mode > CMYK dan kiest Photoshop de CMYK die ingesteld is bij de colorsettings.

Kun je zelf bepalen hoe je een foto omzet?

Ja dat kan bij: Edit > convert to profile

Tot slot kun je in het print menu printen met je printer profiel. Onder de afbeelding zie je zelfs dat je ook hier een "out of gamut' waarschuwing aan kunt zetten.

De CMYK ruimte, waarin gedrukt wordt, is veel kleiner als de Adobe RGB ruimte. Er gaan daardoor veel kleuren verloren. Met name in de saturatie/kleurverzadiging. Je kunt echter beter kleuren weg laten vallen als er zelf bij moeten bedenken: zoals het geval is in het tweede plaatje hieronder; bij gebruik van 'sRGB kleuren.

Op de 3de afbeelding zie je het verschil tussen de Amerikaanse coated en de Europese coated versie: 

De Europese ruimte is het grootst. We kunnen dus meer gesatureerde/verzadigde kleuren weergeven.

Adobe RGB (wit) grootste en SWOP coated de kleinste ruimte

'sRGB de grootste en SWOP coated (wit) de kleinste 

Europa Fogra 39 coated (wit) en US coated (kleinste)

Softproofing in LR4

In Lightroom 4 is het mogelijk de foto te zien in het doel-profiel.
In Lightroom werk je meestal met RAW bestanden. Deze hebben geen kleurprofiel. dit krijgen ze pas als je de foto opslaat als een Tiff, JPEG of PSD.

De grote profoto kleurruimte versus de kleinere 'sRGB

Lightroom laat het RAW bestand zien in een kleurruimte die lijkt op de Profoto kleurruimte. Dit is een erg grote ruimte zodat er zoveel mogelijk kleur te zien is. (Aan de buitenkant van de kleurruimte zit de saturatie)

Afhankelijk van het uiteindelijke doel: beeldscherm of print wordt de foto uiteindelijk opgeslagen met een ander profiel.

Daarbij kunnen er kleuren en saturatie verloren gaan.






In Lightroom is het nu mogelijk de kleur te softproofen: te simuleren.
Hoe doe je dat?   > develop > softproofing (S) onder in de gereedschapbalk.

De achtergrond wordt wit en rechtsboven staat de waarschuwing "proof preview".

Onder het histogram kun je het doel - profiel kiezen.

als je over de foto gaat zie je de RGB waarden onder het histogram (normaal staan hier procenten).

In het histogram rechtsboven kun je het gebied laten zien wat "out of gamut" is. (rood)
Linksboven kun je het beeldschermprofiel tonen en de kleuren die daarbij "out of gamut" zijn (blauw) 


Met "out of gamut" worden de kleuren bedoeld die niet in het nieuwe profiel weergegeven kunnen worden en dus verandert moeten worden. Je kunt hier zelf invloed op uitoefenen door de kleuren die "out of gamut" zijn "in gamut" te brengen.




Onder in Dit venster kun je kiezen hoe de omzetting is: "de rendering intent".
Er is hier keuze tussen "perceptual" en "relative".

Bij perceptueel blijven de onderlinge kleuren behouden. Dit heeft tot gevolg dat het "kleurgevoel" hetzelfde blijft maar het kan zijn dat daarbij alle kleuren iets veranderen. Deze methode gebruik ik bijna altijd bij prints.

Bij relatief blijven alle kleuren die niet "out of gamut" zijn gelijk. Dit is een goede keuze bij reclamefoto's waarbij het belangrijk is dat bijvoorbeeld kleuren en/of logo's in de juiste kleur weergegeven worden.

Hoe kun je de kleuren veranderen?


1. Je kan de saturatie uit de hele foto halen. Persoonlijk zou ik dat niet doen.

2. Je kunt een bepaalde kleur veranderen of de saturatie daarvan verminderen. (In venster HSL)

3. Je kan plaatselijk de saturatie verminderen. met behulp van de adjustmentbrush (K).

CMM in LR

Ik heb me vaak afgevraagd hoe dat zit met profielen in Lightroom. Nu is het eenvoudig zo dat een RAW bestand natuurlijk geen profiel heeft. Dit wordt pas aan een foto toegekend op het moment dat de foto opgeslagen/geëxporteerd wordt.

Bij export > file settings kun je zelf kiezen voor het kleurprofiel.

Maar dat zegt nog niets over de manier waarop ik tijdens het werken mijn foto zie. Het blijkt dat daarbij uitgegaan wordt van een kleurruimte die lijkt op Profoto RGB. De tooncurve die gebruikt wordt is die van 'sRGB.

JPEG, TIFF en PSD bestanden zijn ook zichtbaar in Lightroom. Zij hebben wel een profiel. Ze zullen dan ook weergegeven in het ingesloten profiel. Hebben ze geen profiel dan worden ze in 'sRGB weergegeven. Dit kan een behoorlijke kleur-verschuiving tot gevolg hebben.

Zien? Een document gemaakt met profiel Adobe RGB 1998 waarvan het profiel niet ingesloten was bij het opslaan zal  bijopenen in Lightroom weergegeven worden in 'sRGB. Praktisch betekent dit dat er minder saturatie te zien is (minder kleurrijk). In het filmpje hieronder zie je het verschil tussen hetzelfde document met en zonder profiel.

In het filmpje hieronder zie je hetzelfde bestand met en zonder Fogra27CMYK profiel. 

Kleurruimte

Fotografen leveren hun foto's, zo hebben we dat afgesproken, standaard aan in Adobe RGB 1998. Deze afspraken zijn vastgelegd in de fotografennorm die te downloaden is op: www.nidf.nl. (Nederlands instituut voor digitale fotografie). De meeste beeldschermen kunnen niet alle kleuren die een foto in met Adobe RGB profiel bevat weergeven. De meeste beeldscherm kunnen slechts de kleinere 's RGB kleurruimte laten zien.

In de voorbeelden hieronder laat ik de verschillende kleurruimten ten opzichte van elkaar zien. (Visualisatie gedaan met ColorSync Utility een standaard application van Apple).

Kleurruimte ProPhoto RGB(grootste)
versus Adobe RGB 1998 (kleinere) 

Kleurruimte ProPhoto RGB (grootste)
versus 's RGB (kleinste)

Kleurruimte Adobe RGB 1998 (grotere)
versus 's RGB (kleinste)

Als je fotografeert in het RAW bestandsformaat dan heeft de foto nog geen kleurruimte (profiel).

Deze moet je nog gaan toekennen. Dit toekennen gebeurd als je de RAW convertor / Lightroom verlaat en de foto opslaat of opent in Photoshop. Tot die tijd, tot dat omzetten werken de programma's ook al met een kleurruimte. In het geval van Lightroom is dat met een ruimte die redelijk overeenkomt ProPhoto. De meeste kleuren die de camera kan registreren vallen binnen die ProPhoto kleurruimte.

In Lightroom stel je bij de Preferences in in welke kleurruimte de foto gezet moet worden.

Venster Prefereces in Lightroom

In de RAW convertor stel je dat onderin in.

RAW convertor link naar instellingen

RAW convertor instellingen kleurruimten kiezen

Als je dezelfde foto in verschillende kleurruimten opent zie je dan kleurverschil op je beeldscherm?

Soms wel maar meestal niet want zoals gezegd kunnen de meeste beeldschermen alleen de kleinste kleurruimte weergeven dus de meer verzadigde kleuren van de grotere ruimtes kunnen ze niet laten zien. Drukwerk kan het echter wel weergeven dus vandaar dat je toch in een grotere ruimte aan moet leveren daarvoor. (Boeken gedrukt bij Blurb en concurrenten gaan wel uit van de kleinere 's RGB kleurruimte. Dus eigenlijk is het altijd slim om na te gaan wat het uiteindelijke profiel wat gebruikt wordt is). 

Op internet kunnen kleuren afhankelijk van de gebruikte browser verschillen. Dit bij het gebruik van andere kleurruimtes als 's RGB en afhankelijk van het feit of de gekozen browsers ook andere kleurruimte herkent.

Wat is het verschil in kleurruimte tussen een grotere en kleinere ruimte? Het is het verschil in afstanden tussen de kleuren in de foto. De foto's hebben evenveel pixels maar de kleurnuances kunnen preciezer zijn.

Het is meestal het beste om in een zo groot mogelijke kleurruimte te (be-)werken. Zoals gezegd bevatten die meer kleurschakeringen en als je bewerkingen uit voert met als basis meer kleuren dan heb je vloeiendere overgangen, meer detail en houdt je een mooier histogram over. 

Nogmaals op het beeldscherm ga je de verschillen dan wel niet zien (in de meeste gevallen) maar in drukwerk zeker wel. Professionele printers zijn in staat om meer kleuren weer te geven. Zij kunnen inmiddels het bereik van ProPhoto RGB aan.

Bovendien is het zo dat het beter is om van een grote naar een kleine kleurruimte te converteren als van een kleine naar een grote. In het laatste geval worden kleuren namelijk alleen verschoven maar er worden geen kleurnuances extra bijbedacht.

Dezelfde foto geopend vanuit RAW met verschillende kleurruimten: v.l.n.r. 's RGB, Adobe RGB 1998, ProPhoto RGB.

Hieronder is de foto in ProPhotoRGB geopend in Photoshop. De grijze gedeeltes zijn de gedeeltes die door de 's RGB kleurruimte niet weergegeven kunnen worden. Als je de foto omzet (converteert) dan zullen de kleuren van die gedeeltes omgezet worden. Als je in 's RGB werkte en de foto zou printen dan zijn dat de gedeeltes waar je meer detail had kunnen hebben; de camera registreert het namelijk wel maar door in 's RGB te werken verlies je de informatie.

Het devies is daarom: werk altijd in een zo groot mogelijke kleurruimte en ga pas naar een kleinere ruimte als het einddoel bekend is.